Hoạt Động Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin, Chuyển Đổi Số Tại Bộ, Ngành Tư Pháp - Thực Trạng Và Định Hướng Phát Triển Trong Kỷ Nguyên Mới
Bộ Tư pháp đã trang bị, bổ sung, ứng dụng các công nghệ mới như máy chủ ảo hóa, lưu trữ SAN; máy chủ ứng dụng, máy chủ cơ sở dữ liệu cho Trung tâm dữ liệu điện tử để đáp ứng yêu cầu quản lý, vận hành và hoạt động của Bộ, ngành Tư pháp.
Thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số của Bộ, ngành Tư pháp
Hoạt động ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT), chuyển đổi số của Bộ, ngành Tư pháp được triển khai chủ động, tích cực trên cơ sở bám sát các chủ trương, chính sách, văn bản chỉ đạo chiến lược quan trọng của Đảng, Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ với quá trình chuyển đổi số quốc gia.
Thành tựu ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số giai đoạn 2015 - 2025
Giai đoạn 2015 - 2020: xây dựng nền tảng phục vụ Chính phủ điện tử, bước đầu nhận thức về chuyển đổi số, Chính phủ số
Bộ, ngành Tư pháp đã chủ động, tích cực đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong các lĩnh vực quản lý, từng bước đổi mới phương thức điều hành, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp, góp phần xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch và hiện đại. Giai đoạn 2015 - 2020 là giai đoạn đặt nền móng quan trọng về thể chế, chính sách, hạ tầng kỹ thuật, cơ sở dữ liệu và nhận thức trong toàn ngành Tư pháp về vai trò, tầm quan trọng của ứng dụng CNTT xây dựng Chính phủ điện tử và bước đầu hình thành nhận thức về chuyển đổi số, Chính phủ số, với kết quả nổi bật như: hạ tầng kỹ thuật CNTT được triển khai tập trung, thống nhất tại Trung tâm dữ liệu điện tử của Bộ Tư pháp tại trụ sở Bộ, từng bước đáp ứng yêu cầu triển khai các ứng dụng CNTT của Bộ, ngành Tư pháp trên phạm vi toàn quốc. Hiện, toàn bộ hệ thống thông tin, phần mềm ứng dụng, cơ sở dữ liệu của ngành Tư pháp được cài đặt, vận hành tại Trung tâm dữ liệu điện tử. Bộ Tư pháp đã trang bị, bổ sung, ứng dụng các công nghệ mới như máy chủ ảo hóa, lưu trữ SAN; máy chủ ứng dụng, máy chủ cơ sở dữ liệu cho Trung tâm dữ liệu điện tử để đáp ứng yêu cầu quản lý, vận hành và hoạt động của Bộ, ngành Tư pháp.
Bộ Tư pháp đã xây dựng, nâng cấp và đưa vào vận hành nhiều hệ thống thông tin, phần mềm, ứng dụng quản lý nghiệp vụ quan trọng và từng bước được triển khai trên toàn quốc, góp phần hiện đại hóa công tác chuyên môn, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực tư pháp như: hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính; hệ thống thông tin đăng ký và quản lý hộ tịch; hệ thống thông tin lý lịch tư pháp; phần mềm thống kê ngành Tư pháp; phần mềm quản lý văn bản, điều hành và hồ sơ lưu trữ; Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật; trục tích hợp, chia sẻ thông tin Bộ Tư pháp (LGSP)…
Đổi mới phương thức chỉ đạo, điều hành thông qua ứng dụng CNTT: phần mềm quản lý văn bản, điều hành và hồ sơ lưu trữ được triển khai đồng bộ tại tất cả đơn vị thuộc Bộ Tư pháp, 95% văn bản nội bộ được xử lý qua mạng, giảm mạnh việc sử dụng văn bản giấy. Bên cạnh đó, hệ thống hội nghị truyền hình trực tuyến được Bộ ứng dụng mạnh mẽ, kết nối từ trung ương đến địa phương, góp phần đổi mới quản lý, nâng cao hiệu quả điều hành và thực hành tiết kiệm, chống lãng phí…
Như vậy, có thể khẳng định, Bộ Tư pháp là một trong những bộ, ngành tiên phong trong triển khai dịch vụ công trực tuyến mức độ cao (mức độ 3, mức độ 4) và sớm kết nối với Cổng dịch vụ công quốc gia, với nhiều hệ thống phần mềm chuyên ngành đã được tích hợp, đồng bộ, phục vụ người dân trên quy mô toàn quốc từ rất sớm. Các hệ thống thông tin, phần mềm ứng dụng của Bộ Tư pháp được triển khai phù hợp với Kiến trúc Chính phủ điện tử Bộ Tư pháp, phiên bản 2.0 đưa Bộ Tư pháp trở thành một trong những bộ, ngành tiên phong trong ứng dụng CNTT, hình thành các nền tảng cơ bản phục vụ xây dựng Chính phủ điện tử, chuyển đổi số và xây dựng Chính phủ số.
Giai đoạn 2020 - 2025: tăng tốc chuyển đổi số, triển khai đồng bộ và quy mô lớn
Thứ nhất, tiếp nối thành công của giai đoạn 2015 - 2020, Bộ, ngành Tư pháp xác định giai đoạn 2020 - 2025 là thời kỳ tăng tốc mạnh mẽ, mang tính bản lề trong thực hiện chuyển đổi số.
(i) Về thể chế: giai đoạn 2020 - 2025, Bộ Tư pháp tập trung xây dựng và hoàn thiện thể chế để chuyển đổi số toàn diện cho các hoạt động của Bộ, ngành Tư pháp. Trên cơ sở chủ trương, định hướng của Đảng, Chính phủ, Bộ đã ban hành và tham mưu ban hành nhiều văn bản quan trọng, định hướng rõ về mục tiêu, lộ trình và giải pháp chuyển đổi số ngành Tư pháp như: Chiến lược chuyển đổi số ngành Tư pháp đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 (ban hành kèm theo Quyết định số 2404/QĐ-BTP ngày 22/12/2021 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp); Kế hoạch ứng dụng CNTT, phát triển Chính phủ số và bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng ngành Tư pháp năm 2024 và các năm trước đó[2]; Kế hoạch triển khai Nghị quyết số 175/NQ-CP ngày 30/10/2023 của Chính phủ về Đề án Trung tâm dữ liệu quốc gia (ban hành kèm theo Quyết định số 1775/QĐ-BTP ngày 26/9/2024 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp)... Nhờ hệ thống thể chế được thiết lập bài bản, đầy đủ và có chiều sâu, hoạt động chuyển đổi số ngành Tư pháp đã có bước phát triển mạnh mẽ, đồng bộ và bền vững, chuyển từ ứng dụng CNTT đơn lẻ sang mô hình chuyển đổi số toàn diện, tổ chức và có quy mô lớn.
(ii) Hạ tầng kỹ thuật CNTT: nâng cấp Trung tâm dữ liệu điện tử, bảo đảm vận hành ổn định 24/7 cho 30 hệ thống, phần mềm đang sử dụng, trong đó, nhiều hệ thống có quy mô toàn quốc và tích hợp, kết nối với Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia (NDXP) thông qua Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu tư pháp (NIIS).
(iii) Một số hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu, phần mềm, ứng dụng nổi bật được hoàn thiện, mở rộng và hiện đại hóa như hệ thống: thông tin đăng ký và quản lý hộ tịch; thông tin lý lịch tư pháp (cấp Phiếu lý lịch tư pháp qua ứng dụng VneID); đăng ký giao dịch bảo đảm trực tuyến; Cổng dịch vụ công Bộ Tư pháp... Một số hệ thống mới được xây dựng như hệ thống: trợ giúp pháp lý trực tuyến; phổ biến, giáo dục pháp luật; giám sát xử lý vi phạm hành chính; báo cáo số liệu thống kê ngành Tư pháp; Cổng thông tin tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của người dân, doanh nghiệp; Cổng Pháp luật quốc gia. Hoàn thiện Nền tảng NIIS, bảo đảm kết nối thông suốt với Nền tảng NDXP, hỗ trợ chia sẻ dữ liệu liên thông giữa Bộ Tư pháp với các bộ, ngành và địa phương.
Thứ hai, chuyển giao một số hệ thống thông tin quan trọng về cơ quan chuyên trách để phù hợp với yêu cầu phát triển và tái cấu trúc quản lý trong giai đoạn mới. Điều này thể hiện bước chuyển chiến lược từ “xây dựng” sang “vận hành ổn định, tối ưu và khai thác hiệu quả” trong tiến trình chuyển đổi số ngành Tư pháp. Cụ thể:
Tháng 01/2024, Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật được chuyển giao từ Cục Công nghệ thông tin sang Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật (nay là Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính) để thống nhất chức năng cập nhật, kiểm tra và chuẩn hóa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.
Tháng 3/2025, hệ thống thông tin lý lịch tư pháp được bàn giao cho Bộ Công an quản lý, tạo thuận lợi cho việc tích hợp, đối chiếu và xác minh dữ liệu công dân với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Tháng 4/2025, Cổng thông tin điện tử được chuyển giao cho Báo Pháp luật Việt Nam, nhằm tăng cường tính chuyên nghiệp, truyền thông chính sách và thông tin pháp luật sâu rộng hơn đến người dân.
Trong thực tiễn triển khai chuyển đổi số Bộ, ngành Tư pháp giai đoạn 2020 - 2025, đặc biệt, trong năm 2024, 2025 cho thấy, bước chuyển mạnh mẽ không chỉ ở công nghệ mà còn ở tư duy, nhận thức và phương pháp tổ chức thực hiện. Tư duy chuyển đổi số được định hình rõ nét, từ “ứng dụng CNTT” sang “chuyển đổi số toàn diện”, với trọng tâm là cải cách thể chế, đổi mới mô hình quản lý, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Đặc biệt, việc xây dựng Cổng Pháp luật quốc gia được Thủ tướng Chính phủ giao cho Bộ Tư pháp tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc quán triệt Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới (Nghị quyết số 66-NQ/TW) và Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân với mục tiêu là địa chỉ chính thống, độ tin cậy cao, phục vụ người dân, doanh nghiệp trong tiếp cận chính sách, pháp luật. Chỉ sau 02 tuần, với sự nỗ lực, quyết tâm, khẩn trương của các đơn vị có liên quan trong và ngoài Bộ, Cổng Pháp luật quốc gia đã được xây dựng, hoàn thiện và đưa vào vận hành, khai thác.
Thứ ba, triển khai thử nghiệm một số ứngdụng mới.
Triển khai thực hiện các định hướng lớn trong Nghị quyết số 66-NQ/TW, trong đó, nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và phục vụ người dân, Bộ Tư pháp đã chủ động thử nghiệm nhiều ứng dụng số mới, hướng đến chuyển đổi mô hình quản trị, xử lý công việc và khai thác dữ liệu trong toàn hệ thống như: xây dựng Trợ lý ảo rà soát văn bản quy phạm pháp luật, phần mềm chuyển đổi giọng nói thành văn bản, hệ thống quản lý văn bản, điều hành và phòng họp không giấy, nền tảng tổng hợp và phân tích dữ liệu.
Có thể thấy, giai đoạn 2020 - 2025 thực sự là bước chuyển mạnh mẽ sang giai đoạn tăng tốc, triển khai thực chất và hiệu quả, phản ánh rõ định hướng các nghị quyết lớn của Đảng và Chính phủ[3], đánh dấu sự phát triển nhanh, mạnh của Bộ, ngành Tư pháp trên nhiều phương diện từ cơ sở hạ tầng kỹ thuật CNTT đến phát triển, hoàn thiện các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu và tiến tới xây dựng các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Nguồn trích dẫn
Bài viết được trích dẫn từ:
- Nguồn: Tạp chí Dân chủ và Pháp luật ấn phẩm đặc biệt “Ngành Tư pháp - Tự hào truyền thống, vững bước tương lai”
- Cre: Trương Thế Côn
Xem chi tiết bài viết gốc ở đường link bên dưới...
