Thanh toán không tiền mặt bứt phá
Theo báo cáo của NHNN, quán triệt tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, ngành Ngân hàng xác định khoa học – công nghệ và chuyển đổi số là động lực then chốt cho phát triển bền vững. Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã thực hiện thành công mục tiêu kép: vừa bảo đảm an ninh tiền tệ, vừa trở thành một trong những bộ, ngành tiên phong dẫn dắt chuyển đổi số quốc gia.
Trong những năm qua, NHNN đã tham mưu, trình ban hành và trực tiếp ban hành nhiều cơ chế, chính sách quan trọng nhằm tạo hành lang pháp lý cho việc ứng dụng công nghệ mới, thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM), đồng thời bảo đảm an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán.
Hạ tầng thanh toán và chuyển đổi số của ngành Ngân hàng liên tục được đầu tư, nâng cấp. Hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng vận hành thông suốt, an toàn, hiệu quả. Đáng chú ý, hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử do Công ty cổ phần Thanh toán Quốc gia (Napas) tổ chức vận hành tiếp tục mở rộng kết nối với các ngành, lĩnh vực khác, phục vụ thanh toán dịch vụ công qua Cổng dịch vụ công quốc gia, đặc biệt trong các lĩnh vực y tế, giáo dục và giao thông.
Nhiều nghiệp vụ ngân hàng cơ bản đã được số hóa hoàn toàn, trong khi nhiều tổ chức tín dụng ghi nhận trên 90% giao dịch thực hiện qua kênh số, phản ánh sự thay đổi rõ nét trong thói quen thanh toán của người dân.
Giá trị giao dịch TTKDTM năm 2025 gấp khoảng 28 lần GDP
Sau thời gian triển khai Quyết định 1813/QĐ-TTg về Đề án phát triển TTKDTM giai đoạn 2021–2025, hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt ghi nhận nhiều kết quả vượt mục tiêu. Giá trị giao dịch TTKDTM năm 2025 ước gấp khoảng 28 lần GDP, vượt xa mục tiêu đặt ra. Số lượng và giá trị giao dịch TTKDTM bình quân hàng năm tăng lần lượt 58,86% và 24,36%.
Trong giai đoạn 2021–2025, giao dịch qua Internet tăng bình quân 60,6% về số lượng và 31,92% về giá trị; qua điện thoại di động tăng 73,32% về số lượng và 52,55% về giá trị; riêng giao dịch qua QR Code tăng trên 100% cả về số lượng lẫn giá trị, vượt các chỉ tiêu đã đề ra.
Đến cuối năm 2024, tỷ lệ người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản tại ngân hàng đạt 86,97%. Tính đến tháng 12-2025, số lượng tài khoản thanh toán cá nhân vượt 232 triệu, tăng 13,68% so với cùng kỳ năm trước.
Tỷ lệ TTKDTM trong thương mại điện tử đạt 66,8%, trong khi 100% cơ sở giáo dục đại học tại đô thị chấp nhận thanh toán học phí qua ngân hàng và 82% người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội tại đô thị được chi trả qua phương thức không tiền mặt.
Công tác phối hợp thu ngân sách nhà nước bằng phương thức TTKDTM tiếp tục được đẩy mạnh. Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng đã kết nối với toàn bộ Kho bạc Nhà nước cấp tỉnh, tạo điều kiện cho người dân và doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ tài chính nhanh chóng, thuận tiện. Các tổ chức tín dụng cũng chủ động đầu tư hạ tầng, đa dạng hóa kênh thu nộp thuế, kết nối với cơ quan Thuế, Hải quan và Kho bạc Nhà nước.
Riêng trong năm 2025, so với năm 2024, giao dịch TTKDTM tăng hơn 42% về số lượng và gần 23% về giá trị. Giao dịch qua QR Code tăng mạnh cả về số lượng và giá trị, trong khi giao dịch qua ATM tiếp tục giảm, cho thấy tiền mặt đang dần được thay thế trong đời sống hàng ngày.
Liên quan Đề án 06, ngành Ngân hàng xác định dữ liệu dân cư là "nguồn tài nguyên vàng" để làm sạch, chuẩn hóa dữ liệu. NHNN đã triển khai kết nối khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư từ cuối năm 2022 và đến giữa tháng 1/2026 đã xử lý hơn 1.700 lượt hồ sơ phục vụ dịch vụ công trực tuyến.
NHNN cũng là một trong những bộ, ngành hoàn thành sớm việc đồng bộ 100% cơ sở dữ liệu chuyên ngành lên Trung tâm dữ liệu quốc gia, đồng thời xây dựng các API chia sẻ dữ liệu với Văn phòng Chính phủ và Kiểm toán Nhà nước thông qua nền tảng NDXP. Cải cách hành chính gắn với số hóa toàn trình được đẩy mạnh, với hơn 90% thủ tục hành chính được cắt giảm, đơn giản hóa trong năm 2025.
Ở cấp tổ chức tín dụng và trung gian thanh toán, việc ứng dụng CCCD gắn chip và VNeID trong xác thực khách hàng được triển khai rộng rãi. Đến ngày 23/1/2026, toàn ngành đã đối chiếu sinh trắc học cho hơn 146 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 1,6 triệu hồ sơ tổ chức. Hiệu quả của dữ liệu số còn được minh chứng qua hệ thống thông tin cảnh báo tài khoản gian lận do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SIMO), với hàng triệu lượt cảnh báo giúp khách hàng kịp thời dừng hoặc hủy giao dịch rủi ro, góp phần bảo vệ an toàn tài sản cho người dân.
