Hành trình chuyển đổi số của TPHCM đã bước vào giai đoạn công nghệ không còn là những khái niệm trừu tượng mà đã hiện hữu trong từng “cái chạm” của ứng dụng (app) công dân số, từng kỹ năng “Bình dân học vụ số” hay mô hình “Bản sao số” đầy tham vọng.
Cuộc trò chuyện trong những ngày đầu Xuân Bính Ngọ 2026 giữa VietNamNet với bà Võ Thị Trung Trinh - Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM (HCMC-DXCenter), đã phác họa bức tranh toàn cảnh về một TPHCM thông minh, nơi dữ liệu thực sự là tài sản và niềm tin của người dân, là thước đo cao nhất cho mọi nỗ lực công nghệ.
Kỹ năng số là quyền lợi thiết yếu của mỗi người dân
Phóng viên: Thưa bà, app “Công dân số TPHCM” được xem là cầu nối “một chạm” giữa người dân và chính quyền. Sau một năm vận hành, bên cạnh những con số ấn tượng về lượt tải và tương tác, vậy đâu là những giá trị mới bà tâm đắc nhất đối với ứng dụng “thấu hiểu dân sinh” này?
Bà Võ Thị Trung Trinh: Việc triển khai app “Công dân số TPHCM” thể hiện quyết tâm xây dựng một nền tảng số thống nhất kết nối công dân với chính quyền. App hướng tới vai trò “siêu ứng dụng”, tích hợp các dịch vụ số trên nhiều lĩnh vực chỉ với một lần chạm.
Sau một năm vận hành, giá trị lớn nhất là tính minh bạch và cá nhân hóa. Dữ liệu được bảo mật, trạng thái xử lý hồ sơ được cập nhật theo thời gian thực, cho phép người dân giám sát tiến độ và kết quả giải quyết.
Ứng dụng đã tích hợp hồ sơ sức khỏe điện tử, tra cứu thông tin học sinh, thời khóa biểu, kết quả học tập, thông tin quy hoạch, đất đai… Đặc biệt, tính năng phản ánh kiến nghị và gửi tin báo khẩn cấp tạo kênh tương tác hai chiều. Chính quyền tiếp nhận và phản hồi dựa trên dữ liệu thực tế. Người dân cũng có thể đánh giá chất lượng dịch vụ công ngay trên app, tạo cơ sở cải thiện chất lượng phục vụ và củng cố niềm tin với chính quyền.
App “Công dân số TPHCM” đã đạt khoảng hơn 600.000 lượt tải, trên 6 triệu lượt tương tác, sử dụng. Ảnh: CĐS
Trong năm 2025, HCMC-DXCenter đã triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”. Liệu có sự thay đổi nào đối với tâm lý người dân “ngại” dùng công cụ của Nhà nước sang chủ động sử dụng như một kênh giao tiếp chính thức, hiệu quả với chính quyền?
Lấy cảm hứng từ phong trào “Bình dân học vụ” do Chủ tịch Hồ Chí Minh khởi xướng năm 1945 nhằm xóa mù chữ và nâng cao dân trí, phong trào “Bình dân học vụ số” mang sứ mệnh phổ cập kỹ năng số, giúp mọi người dân có thể tiếp cận, sử dụng và làm chủ công nghệ một cách hiệu quả.
Phong trào đã từng bước đi vào đời sống, mang lại hiệu quả rõ nét, không chỉ nâng cao năng lực số cho từng nhóm đối tượng mà còn góp phần xây dựng thói quen, văn hóa số trong cộng đồng dân cư trên các địa bàn. Chuyên mục học tập “Bình dân học vụ số” trong app “Công dân số TPHCM” đã duy trì chia sẻ tài liệu, video hướng dẫn, từng bước hình thành kho học liệu số phục vụ học tập thường xuyên.
HCMC-DXCenter phối hợp với chính quyền cơ sở hỗ trợ người cao tuổi và nhóm yếu thế các kỹ năng cơ bản như sử dụng điện thoại thông minh, phòng tránh lừa đảo trực tuyến. Chúng tôi xác định kỹ năng số là quyền lợi thiết yếu của mỗi người dân. Mục tiêu không chỉ là biết dùng ứng dụng, mà là giúp người dân tự tin, chủ động và tự bảo vệ mình trên không gian mạng.
Năm qua cũng đánh dấu bước ngoặt khi TPHCM thí điểm “Bản sao số” (Digital Twin). Bà có thể minh họa thêm công tác này và những dữ liệu thực tế đó sẽ đóng góp gì cho TPHCM trong tương lai gần, thưa bà?
Một trọng tâm nổi bật của chúng tôi là mở rộng mô hình “Bản sao số” từ thí điểm tại Đặc khu Côn Đảo ra toàn thành phố. Trên môi trường số, hạ tầng kỹ thuật, giao thông, môi trường, lưới điện… được mô phỏng đồng bộ, cho phép dự báo điểm ùn tắc, nguy cơ ngập lụt và rủi ro vận hành dựa trên dữ liệu thời gian thực.
Năm 2026, HCMC-DXCenter tiếp tục thí điểm tại phường Sài Gòn, Bình Dương và Đặc khu Côn Đảo, trong đó Côn Đảo được triển khai toàn diện. Song song đó, thành phố hoàn thiện Trung tâm Điều hành đô thị thông minh, ứng dụng AI, học máy và chatbot để hỗ trợ ra quyết định, tích hợp dữ liệu nhiều lĩnh vực và cung cấp bức tranh tổng thể theo thời gian thực.
Thông qua khai thác dữ liệu tập trung, trung tâm sẽ trở thành “bộ não số” của đô thị, giúp dự báo, cảnh báo sớm rủi ro, đề xuất phương án xử lý và cung cấp thông tin kịp thời cho các cơ quan chức năng. Đây là một bước đi quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng đô thị thông minh - chính quyền số - kinh tế số - xã hội số, lấy người dân làm trung tâm.
Chính quyền ra quyết định dựa trên dữ liệu
HCMC-DXCenter đã làm gì để đảm bảo tính liên tục và “không giấy tờ” trong bối cảnh sắp xếp lại bộ máy hành chính, thưa bà?
Ngoài hiện thực hóa các mô hình ứng dụng công nghệ thông tin, năm 2025 còn đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ về tư duy quản trị, từ cách tiếp cận truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu thời gian thực. Chúng tôi đã áp dụng nguyên tắc này để xóa bỏ rào cản địa lý, rút ngắn thời gian xử lý công việc, đồng thời giảm chi phí và nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn nhân lực.
Hiện nay, thành phố đã cấu hình thành công 2.066 thủ tục hành chính phi địa giới (1.780 cấp tỉnh, 302 cấp xã), thiết lập tài khoản cho toàn bộ 38 tổ địa bàn và 168 đơn vị cấp xã. Đặc biệt, tại cấp xã, nơi gần dân nhất, tỷ lệ hồ sơ xử lý trực tuyến đã đạt trên 84%, minh chứng cho sự lan tỏa mạnh mẽ của chuyển đổi số đến từng cấp chính quyền.
Công tác điều hành không còn phụ thuộc vào báo cáo giấy, mà chuyển sang hình thức lãnh đạo ra quyết định, chỉ đạo nhanh chóng, kịp thời dựa trên các bảng chỉ số (Dashboard) cập nhật từng phút.
Việc đảm bảo đầy đủ điều kiện kỹ thuật để xác thực số, ký số cho từng cán bộ, đơn vị đã trở thành nền tảng quan trọng, mở đường cho thủ tục hành chính trực tuyến toàn trình, thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ hành chính giấy sang hành chính điện tử, một nền hành chính không giấy tờ, minh bạch và hiệu quả.
Chúng tôi nắm bắt yêu cầu thực tế, triển khai kịp thời, không để xảy ra gián đoạn ngay cả trong bối cảnh thay đổi mô hình tổ chức và địa giới hành chính, khẳng định năng lực thích ứng và sự vững vàng của hệ thống quản trị mới.
Sắp tới, người dân và doanh nghiệp TPHCM có thể kỳ vọng gì về những dịch vụ công “thông minh hơn” nhờ vào việc khai thác dữ liệu và tích hợp trợ lý ảo AI mà trung tâm đang ấp ủ? Liệu tình trạng thủ tục hành chính nhiêu khê, kẹt xe, ngập nước, ô nhiễm môi trường… vốn là những vấn nạn dai dẳng, có “hưởng nhờ” gì từ những thành quả đó?
Năm 2026, thành phố tập trung làm sạch, chuẩn hóa và khai thác hiệu quả dữ liệu để vận hành đô thị thông minh thực chất. Dịch vụ công sẽ chuyển từ “giải quyết hồ sơ” sang “phục vụ nhu cầu”.
Người dân không phải khai lại thông tin đã được xác thực. Trợ lý ảo AI có thể hướng dẫn thủ tục, kiểm tra hồ sơ, nhắc lịch và cảnh báo sai sót. Một số thủ tục sẽ được tự động hóa hoàn toàn, giảm tiếp xúc trực tiếp và thời gian chờ đợi.
Doanh nghiệp được tiếp cận dữ liệu mở về quy hoạch, đất đai, giao thông… giúp giảm rủi ro và tăng tốc đầu tư. Các thủ tục đăng ký kinh doanh, cấp phép, đấu thầu được xử lý minh bạch, nhanh hơn nhờ dữ liệu liên thông.
Những vấn nạn đô thị dai dẳng sẽ được hỗ trợ cảnh báo, đề xuất phương án để xử lý dựa trên dữ liệu. Trung tâm điều hành đô thị thông minh kết hợp AI phân tích, đánh giá trên dữ liệu quản lý đô thị, quy hoạch xây dựng, từ đó đưa ra bức tranh tổng thể với đầy đủ thông tin phân tích, sẽ trở thành công cụ mạnh để giải quyết các bài toán phức tạp.
Cụ thể đối với kẹt xe, AI phân tích dữ liệu camera, GPS xe buýt, lưu lượng giao thông để điều phối đèn tín hiệu theo thời gian thực, dự báo điểm ùn tắc trước 30-60 phút để cơ quan chức năng điều tiết sớm. Ứng dụng còn cho người dân đề xuất tuyến đường tối ưu theo từng thời điểm.
Với ngập nước, mô hình AI dự báo mưa, triều, dòng chảy giúp chủ động vận hành hệ thống bơm, cống, van xả. Cảnh báo sớm cho người dân ở khu vực nguy cơ cao. Dữ liệu tích hợp giúp thành phố ưu tiên đầu tư đúng điểm nghẽn.
Với ô nhiễm môi trường, cảm biến không khí, tiếng ồn, nước thải được kết nối vào một hệ thống giám sát thống nhất. AI phát hiện bất thường và truy xuất nhanh nguồn gây ô nhiễm. Công khai dữ liệu để người dân và doanh nghiệp cùng giám sát.
TPHCM vẫn đang tiếp tục hướng tới xây dựng và vận hành mô hình “ra quyết định dựa trên dữ liệu”. Lãnh đạo thành phố có thể theo dõi các chỉ số kinh tế - xã hội theo thời gian thực, từ đó đưa ra quyết định nhanh, chính xác và có cơ sở khoa học. Đây là bước chuyển từ “quản lý truyền thống” sang “quản trị thông minh”.
Hướng tới năm 2030, TPHCM đặt mục tiêu vận hành đồng bộ sàn dữ liệu và Trung tâm Điều hành đô thị thông minh. Qua đó nâng cao năng lực quản trị dựa trên dữ liệu thời gian thực. Đây sẽ là động lực quan trọng để kinh tế số chiếm từ 30-40% GRDP của thành phố.
Hơn cả một chỉ tiêu kinh tế, thành phố cam kết về một đô thị hiện đại và bền vững, nơi công nghệ và dữ liệu không chỉ là công cụ quản lý, mà trở thành nền tảng phục vụ trực tiếp cho người dân, tạo dựng một môi trường sống thông minh, an toàn và giàu giá trị nhân văn.
Nguồn trính dẫn
Bài viết được trích dẫn từ:
- Nguồn: vietnamnet
- Cre: Quốc Ngọc
Để xem chi tiết bài viết gốc, vui lòng truy cập vào liên kết bên dưới...
