Trong ngành lúa gạo, vỏ trấu chiếm khoảng 20–25% khối lượng hạt lúa và xuất hiện với số lượng cực lớn mỗi năm. Trước đây, phần lớn trấu chỉ được dùng làm chất đốt thủ công hoặc thậm chí bị bỏ đi. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu năng lượng bền vững, trấu đang được nhìn nhận lại như một nguồn nguyên liệu sinh khối giàu tiềm năng.
Thành phần cấu tạo của trấu gồm cellulose, hemicellulose, lignin, khoáng chất và hợp chất hữu cơ. Chính tổ hợp vật chất này giúp trấu có khả năng cháy sinh nhiệt tốt, độ bền cao và khả năng ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau.
Những đặc tính khiến trấu trở thành nguyên liệu chiến lược
Điểm khiến trấu trở nên có giá trị không nằm ở vẻ ngoài, mà ở tính chất vật lý và hóa học:
- Sinh nhiệt cao khi đốt
- Nhẹ nhưng bền
- Cấu trúc xốp giúp hấp phụ tốt
- Khó phân hủy nhanh ngoài môi trường
Nhờ những đặc điểm này, trấu được đánh giá là một trong những loại nhiên liệu sinh khối tự nhiên hiệu quả có thể thay thế một phần nhiên liệu hóa thạch trong sản xuất công nghiệp.
Các lĩnh vực ứng dụng quan trọng của trấu hiện nay
- Nhiên liệu sinh khối
Trấu có thể dùng trực tiếp hoặc ép thành viên nén, nghiền nhỏ để sử dụng trong lò hơi công nghiệp. Đây là giải pháp giúp doanh nghiệp giảm chi phí nhiên liệu và giảm phát thải.
- Nông nghiệp & trồng trọt
Trấu được sử dụng làm:
- phân hữu cơ
- giá thể trồng cây
- lớp phủ giữ ẩm đất
Nhờ khả năng giữ nước và cải thiện cấu trúc đất, trấu hỗ trợ cây phát triển tốt hơn trong môi trường canh tác bền vững.
- Xử lý môi trường
Cấu trúc rỗng của trấu cho phép nó hấp phụ kim loại nặng và tạp chất trong nước. Vì vậy, trấu được dùng trong hệ thống lọc nước và xử lý nước thải sinh học.
- Vật liệu xây dựng & công nghiệp
Tro trấu và trấu nghiền được ứng dụng trong sản xuất:
- gạch sinh học
- bê tông nhẹ
- vật liệu cách nhiệt
Những sản phẩm này vừa nhẹ, vừa bền, vừa thân thiện môi trường — phù hợp xu hướng xây dựng xanh.
Giá trị kinh tế của trấu đang tăng rõ rệt
Một minh chứng rõ ràng cho sự thay đổi nhận thức thị trường là giá trấu đã tăng nhiều lần so với trước đây, đặc biệt khi được chế biến thành sản phẩm như viên nén nhiên liệu hoặc vật liệu công nghiệp.
Điều này cho thấy trấu không còn được định giá như phế phẩm, mà đang dần được xem là nguồn tài nguyên sản xuất thực thụ.
Vai trò của trấu trong xu hướng phát triển bền vững
Việc tận dụng trấu mang lại lợi ích trên nhiều phương diện:
- Giảm lượng chất thải nông nghiệp
- Tận dụng tối đa tài nguyên từ cây lúa
- Tạo thêm việc làm trong chuỗi chế biến
- Góp phần giảm phát thải khí nhà kính
Đây là lý do nhiều doanh nghiệp và quốc gia đang đẩy mạnh đầu tư vào ngành nhiên liệu sinh khối và vật liệu sinh học từ trấu.
Từ phụ phẩm thành nền tảng sản xuất mới
Trấu không thay đổi, nhưng cách con người khai thác nó đã thay đổi.
Ngày nay, giá trị của trấu không nằm ở hình thức ban đầu mà nằm ở khả năng ứng dụng rộng trong năng lượng, nông nghiệp, môi trường và công nghiệp vật liệu. Chính sự chuyển đổi tư duy này đang biến trấu thành một trong những nguyên liệu tự nhiên đáng chú ý nhất của nền sản xuất hiện đại.
